Το μεταβολιό σύνδρομο, γνωστό και ως σύνδρομο Χ ή σύνδρομο ινσουλινοαντίστασης, περιγράφει μία κατάσταση που περιλαμβάνει πολλούς προδιαθεσικούς παράγοντες ανάπτυξής ΣΝ (δυσλιπιδαιμία , ινσουλινοαντίσταση, αυξημένη αρτηριακή πίεση, διαταραχές της ινωδόλυσης και χρόνια φλεγμονή μικρού βαθμού). Η αυξημένη εναπόθεση λίπους στην ενδοκοιλιακή περιοχή φαίνεται ότι είναι το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του συνδρόμου. Οι προδιαθεσικοί παράγοντες που σχετίζονται με αυτό το σύνδρομο δρουν συνδυαστικά για την αύξηση της νοσηρότητας και θνησιμότητας των καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Έχουν προταθεί πολλοί μηχανισμοί για την εξήγηση του τρόπου με τον οποίο η αυξημένη εναπόθεση λίπους στην ενδοκοιλιακή περιοχή μπορεί να οδηγήσει στην ινσουλινοαντίσταση και σε άλλες διαταραχές που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο. Ο σπλαγχνικός λιπώδης ιστός εκκρίνει παράγοντες όπως ο PAI-1, οι κυτταροκίνες (π.χ. IL-6, TNF-a) και το αγγειοτενσινογόνο, οι οποίοι σχετίζονται με ένα ή και περισσότερα χαρακτηριστικά αυτού του συνδρόμου. Επίσης, ο σπλαγχνικός λιπώδης ιστός που αιματώνεται από την πυλαία φλέβα, παρουσιάζει υψηλή λιπολυτική δραστηριότητα συμβάλλοντας στην αυξημένη μεταφορά μη-εστεροποιημένων λιπαρών οξέων (NEFA) προς το ήπαρ. Η αυξημένη ηπατική πρόσληψη των NEFA μπορεί να οδηγήσει σε υπεργλυκαιμία και αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης και τριγλυκεριδίων.
Η κοιλιακή παχυσαρκία, όπως καθορίζεται από τη μέτρηση της περιφέρειας μέσης, συσχετίζεται πολύ περισσότερο με τους μεταβολικούς προδιαθεσικούς παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου απ’ ό,τι ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (BMI). Έτσι, η περιφέρεια μέσης πρέπει να χρησιμοποιείται ως κύριος ανθρωπομετρικός δείκτης του μεταβολικού συνδρόμου. Κάποιοι άνδρες ασθενείς παρουσιάζουν μεταβολικούς προδιαθεσικούς παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου ακόμη και με χαμηλότερα επίπεδα κοιλιακής παχυσαρκίας (π.χ. περιφέρεια μέσης 94-102 εκ). Αυτοί οι ασθενείς πιστεύεται ότι διαθέτουν υψηλή γενετική προδιάθεση για ανάπτυξη ινσουλινοαντίστασης.
Η κλινική αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου περιλαμβάνει δύο βασικούς στόχους: 1) Μείωση των καταστάσεων που προκαλούν το σύνδρομο (π.χ. παχυσαρκία και έλλειψη φυσικής δραστηριότητας) και 2) αντιμετώπιση των σχετικών με το σύνδρομο προδιαθεσικών παραγόντων. Έτσι, η αρχική θεραπευτική προσέγγιση στοχεύει στη μείωση του σωματικού βάρους και την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας. Ακόμη και μία μέτρια μείωση του σωματικού βάρους(5% έως 10%) προκαλεί σημαντική βελτίωση των προδιαθεσικών παραγόντων του μεταβολικού συνδρόμου. Η αντιμετώπιση των προδιαθεσικών παραγόντων του συνδρόμου μπορεί να περιλαμβάνει την αντιμετώπιση της υπέρτασης, τη χρήση ασπιρίνης σε ασθενείς με ΣΝ, τη μείωση της συγκέντρωσης των τριγλυκεριδίων στο αίμα και την αύξηση της συγκέντρωσης της χοληστερόλης υψηλής πυκνότητας στο αίμα (HDL-C).
Βιβλιογραφία:
1) Ταξιλδάρης, Κ., Τζιαμούρτας, Α. , Φατούρος, Ι (2007) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΣΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ, (ACSM) , 7th ed , Εκδόσεις : ΑΘΛΟΤΥΠΟ.
2) Reaven GM. Diet and syndrome X. Curr Atheroscler Rep 2000; 2:503-507.
3) Despres JP, Lemieux I, Prud’homme D. Treatment of obesity: need to focus on high risk abdominally obese patients. BMJ 2001; 322:716-720.
4) Ford ES, Giles WH, Dietz WH. Prevalence of the metabolic syndrome among US adults: findings from the third National Health and Nutrition Examination Survey. JAMA 2002; 287:356-359.
5) Isomaa B, Almgren P, Tuomi T, et al. Cardiovascular morbidity and mortality associated with the metabolic syndrome. Diabetes Care 2001; 24:683-689.
6) Frayn KN. Visceral fat and insulin resistance (causative or correlative? Br J Nutr 2000;83 (suppl): S71-77.
7) National Cholesterol Education Program. Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evalution, and the Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult treatment Panel III). 2002. NIH Publication No. 02-5215.
